Tugir leitað sér aðstoðar vegna kynferðislegra hugsana eða hegðunar gagnvart börnum Hólmfríður Gísladóttir skrifar 11. júlí 2023 06:29 Tugir Íslendinga hafa leitað sér aðstoðar vegna kynferðislega hugsana, langana og brota í garð barna. Getty Fjörtíu og einn einstaklingur, þar af ein kona, sóttu meðferð í gegnum úrræðið Taktu skrefið árið 2022. Um er að ræða úrræði fyrir þá sem hafa áhyggjur af kynferðislegum hugsunum sínum eða hegðun, eða hafa þegar beitt kynferðisofbeldi. Úrræðið var sett á laggirnar síðla árs 2021 og hefur verið sérstaklega miðað að einstaklingum sem hafa kynferðislegar hugsanir og/eða langanir sem beinast gegn börnum. Heildarfjöldi viðtala var 140 árið 2022 og það sem af er ári hafa 20 einstaklingar bæst í hóp þjónustuþega. Fimm voru skikkaðir í viðtal af dómstólum og átta vísað á úrræðið af lögreglu en Jóhanna Dagbjartsdóttir sálfræðingur segir langflesta koma að eigin frumkvæði. Hún segir hópinn fjölbreyttan. „Þetta er fólk sem hefur áhyggjur af kynhegðun sinni eða hefur verið sakað um óæskilega kynhegðun, til dæmis. Fólk er líka mikið að koma og gera eitthvað upp úr fortíðinni; að hafa gengið yfir mörk, hafa jafnvel fengið dóm og er svona að vinna úr því. Taka ábyrgð á og vinna úr þeim afleiðingum sem þetta hefur haft á allt lífið,“ segir Jóhanna. Hafa miklar áhyggjur af eigin hugsunum Jóhanna segir hópinn þannig spanna allan skalann; frá því að hafa mögulega gert eitthvað í barnæsku í að hafa nýlega verið sakaður um eitthvað. Þá séu einnig einstaklingar í hópnum sem finna það hjá sjálfum sér að hafa mögulega farið yfir mörk. Jóhanna Dagbjartsdóttir. Það má kannski segja að þeir sem leita til Taktu skrefið skiptist í þrjá hópa; þá sem hafa óvelkomnar hugsanir, þá sem hafa gert eitthvað af sér og þá sem hafa fengið á sig dóm. „Sumir hafa bara áhyggjur af eigin hugsunum,“ segir Jóhanna um þá sem leita í úrræðið til að fyrirbyggja að þeir geri mögulega eitthvað af sér. „Þá eru þetta annars vegar þráhyggjuhugsanir, þar sem það eru kannski ekki miklar líkur á að þær verði að hegðun, heldur eru þetta bara óþægilegar hugsanir sem koma og eru ekkert endilega að kveikja kynferðislega löngun eða svoleiðis. Svo hins vegar alveg á hinum endanum, þar sem við erum að tala um barnagirnd og alveg mjög óþægilegar hugsanir sem fólk vill ekki að hafa og er því að leita sér aðstoðar.“ Jóhanna segir að þegar um sé að ræða áráttu- og þráhyggjuhugsanir þá séu þær oft af kynferðislegum toga en kveiki ekki endilega kynferðislega löngun. Barnagirndin sé öðruvísi; þar sé um að ræða kynferðislega löngun í börn. „Það kemur alveg fyrir,“ segir Jóhanna spurð að því hvort menn séu greindir með barnagirnd í úrræðinu, „en við erum ekki mikið í því að stimpla fólk. Sumir eru hins vegar augljóslega með barnagirnd og þá er það bara rætt.“ Vel mögulegt að lifa með barnagirnd án þess að brjóta af sér Það er ekki auðvelt að ræða um barnagirnd og kynferðislegar hugsanir um börn. Jóhanna segir flesta þá sem hafa leitað í úrræðið eiga það sameiginlegt að þjást af miklum kvíða, bæði vegna hugsana sinna og þá hafa þeir sem hafa þegar brotið af sér áhyggjur af því að gera það aftur. Af þeim sem hafa verið sakaðir um kynferðisbrot séu sumir sem telja sig ekki hafa gert neitt rangt, aðrir sem viðurkenni að hafa gert rangt og þá sé enn annar hópur einstaklinga sem hafa fengið dóm en telja sig enga að síður saklausa. Erfitt sé að aðstoða þann hóp. Meðferðarúrræði Taktu skrefið felast einna helst í hugrænni athyglismeðferð en eru sérsniðin að hverjum og einum. Hingað til hefur hópurinn sem fær meðferð verið á aldrinum 25 til 50 ára, með einhverjum undantekningum. Tölfræði erlendis bendir til þess að 1 prósent einstaklinga séu haldnir barnagirnd en þar af eru langflestir karlmenn. Hlutfallið samsvarar 2.000 karlmönnum á Íslandi. Jóhanna segir sannarlega hægt að aðstoða þá sem leita sér hjálpar og ítrekar að þótt óþægilegar hugsanir leiti á menn þýði það ekki að þeir séu endilega líklegir til að brjóta af sér. Hún segir ekki einfalt að svara því hvort barnagirnd sé „meðfædd“. „Það er erfitt að segja já eða nei,“ segir Jóhanna. „En við sjáum oft að þetta virðist vera eitthvað sem menn hafa alltaf haft frá kynþroska... hugsanir og langanir.“ Það er ekki hægt að lækna barnagirnd, segir Jóhanna, en það sé hægt að lifa með henni með aðstoð. Hún ítrekar að það sé alls ekki þannig að allir sem séu með barnagirnd brjóti af sér. Einstaklingar sem finni einnig til langana til jafnaldra eigi meiri möguleika á því að komast í og dafna í slíkum samböndum en það sé erfiðara fyrir þá sem girnist aðeins börn. Þá sé hins vegar að finna eitthvað annað til að gefa lífinu gildi. „Það er hægt,“ segir hún ákveðin. Ofbeldi gegn börnum Mest lesið Ása hyggst selja húsið og flytur ásamt börnum sínum Erlent Kosningavaktin: Íslendingar ganga að kjörborðinu Innlent Læknar á lokastigi og nýr taktur hjá kennurum Innlent Sundhnúksgígaröðin að verða búin Innlent Ráku háttsettan herforingja sem sakaður var um lygar Erlent Kæla öll „hraunaugu“ og loka þeim Innlent Ögurstund runnin upp í Karphúsinu Innlent Fjölskyldan brást vel við nýju húðflúri þingmannsins Innlent Vinstrið muni bera sigur úr býtum að öllu óbreyttu Innlent „Þetta var mjög skrýtin stemning“ Erlent Fleiri fréttir Enginn drukkinn jólasveinn í jólaþorpi Hafnarfjarðar Engar ruslatunnur í Grindavík Kapphlaup við tímann í Karphúsinu og eggjaskortur í aðdraganda jóla Í símanum undir stýri og bíllinn mikið skemmdur Læknar á lokastigi og nýr taktur hjá kennurum Biskup fagnar hækkun sóknargjalda Sundhnúksgígaröðin að verða búin Vinstrið muni bera sigur úr býtum að öllu óbreyttu Breyting á eldgosinu og stór dagur í Karphúsinu Ögurstund runnin upp í Karphúsinu Fjölskyldan brást vel við nýju húðflúri þingmannsins Kæla öll „hraunaugu“ og loka þeim Minni virkni í miðgígnum Vextir og kosningar í Sprengisandi Réttindalausir stútar á ferðinni Engar sýnilegar breytingar á hraunflæði eða krafti Ók á ljósastaur við Grensásveg Eldur kviknaði í bíl í Mosfellsbæ Læknar fara þokkalega bjartsýnir inn í morgundaginn Viðreisn stærst samkvæmt nýrri kosningaspá en mjótt á munum Sjálfstæðisflokkurinn hafi lagt til niðurskurð á hverju ári Hefur gefið Landgræðslunni 26 milljónir króna í formi fræja Mikilvægt að Bláa lónið geti opnað sem fyrst Hvetja íbúa Suðurnesja til að spara heita vatnið Varnaraðgerðir í Svartsengi og umdeild yfirhalning hjá Jaguar Ísland virðir handtökuskipan á hendur Netanjahú Fjölmiðlabann í kjaradeilu kennara Hildur hnýtir í Sigurð og sakar hann um ýkjur Straumar valda álagi á varnargarða og staðan viðkvæm Byggt og byggt á Suðurlandi og það þarf að byggja enn meira Sjá meira
Úrræðið var sett á laggirnar síðla árs 2021 og hefur verið sérstaklega miðað að einstaklingum sem hafa kynferðislegar hugsanir og/eða langanir sem beinast gegn börnum. Heildarfjöldi viðtala var 140 árið 2022 og það sem af er ári hafa 20 einstaklingar bæst í hóp þjónustuþega. Fimm voru skikkaðir í viðtal af dómstólum og átta vísað á úrræðið af lögreglu en Jóhanna Dagbjartsdóttir sálfræðingur segir langflesta koma að eigin frumkvæði. Hún segir hópinn fjölbreyttan. „Þetta er fólk sem hefur áhyggjur af kynhegðun sinni eða hefur verið sakað um óæskilega kynhegðun, til dæmis. Fólk er líka mikið að koma og gera eitthvað upp úr fortíðinni; að hafa gengið yfir mörk, hafa jafnvel fengið dóm og er svona að vinna úr því. Taka ábyrgð á og vinna úr þeim afleiðingum sem þetta hefur haft á allt lífið,“ segir Jóhanna. Hafa miklar áhyggjur af eigin hugsunum Jóhanna segir hópinn þannig spanna allan skalann; frá því að hafa mögulega gert eitthvað í barnæsku í að hafa nýlega verið sakaður um eitthvað. Þá séu einnig einstaklingar í hópnum sem finna það hjá sjálfum sér að hafa mögulega farið yfir mörk. Jóhanna Dagbjartsdóttir. Það má kannski segja að þeir sem leita til Taktu skrefið skiptist í þrjá hópa; þá sem hafa óvelkomnar hugsanir, þá sem hafa gert eitthvað af sér og þá sem hafa fengið á sig dóm. „Sumir hafa bara áhyggjur af eigin hugsunum,“ segir Jóhanna um þá sem leita í úrræðið til að fyrirbyggja að þeir geri mögulega eitthvað af sér. „Þá eru þetta annars vegar þráhyggjuhugsanir, þar sem það eru kannski ekki miklar líkur á að þær verði að hegðun, heldur eru þetta bara óþægilegar hugsanir sem koma og eru ekkert endilega að kveikja kynferðislega löngun eða svoleiðis. Svo hins vegar alveg á hinum endanum, þar sem við erum að tala um barnagirnd og alveg mjög óþægilegar hugsanir sem fólk vill ekki að hafa og er því að leita sér aðstoðar.“ Jóhanna segir að þegar um sé að ræða áráttu- og þráhyggjuhugsanir þá séu þær oft af kynferðislegum toga en kveiki ekki endilega kynferðislega löngun. Barnagirndin sé öðruvísi; þar sé um að ræða kynferðislega löngun í börn. „Það kemur alveg fyrir,“ segir Jóhanna spurð að því hvort menn séu greindir með barnagirnd í úrræðinu, „en við erum ekki mikið í því að stimpla fólk. Sumir eru hins vegar augljóslega með barnagirnd og þá er það bara rætt.“ Vel mögulegt að lifa með barnagirnd án þess að brjóta af sér Það er ekki auðvelt að ræða um barnagirnd og kynferðislegar hugsanir um börn. Jóhanna segir flesta þá sem hafa leitað í úrræðið eiga það sameiginlegt að þjást af miklum kvíða, bæði vegna hugsana sinna og þá hafa þeir sem hafa þegar brotið af sér áhyggjur af því að gera það aftur. Af þeim sem hafa verið sakaðir um kynferðisbrot séu sumir sem telja sig ekki hafa gert neitt rangt, aðrir sem viðurkenni að hafa gert rangt og þá sé enn annar hópur einstaklinga sem hafa fengið dóm en telja sig enga að síður saklausa. Erfitt sé að aðstoða þann hóp. Meðferðarúrræði Taktu skrefið felast einna helst í hugrænni athyglismeðferð en eru sérsniðin að hverjum og einum. Hingað til hefur hópurinn sem fær meðferð verið á aldrinum 25 til 50 ára, með einhverjum undantekningum. Tölfræði erlendis bendir til þess að 1 prósent einstaklinga séu haldnir barnagirnd en þar af eru langflestir karlmenn. Hlutfallið samsvarar 2.000 karlmönnum á Íslandi. Jóhanna segir sannarlega hægt að aðstoða þá sem leita sér hjálpar og ítrekar að þótt óþægilegar hugsanir leiti á menn þýði það ekki að þeir séu endilega líklegir til að brjóta af sér. Hún segir ekki einfalt að svara því hvort barnagirnd sé „meðfædd“. „Það er erfitt að segja já eða nei,“ segir Jóhanna. „En við sjáum oft að þetta virðist vera eitthvað sem menn hafa alltaf haft frá kynþroska... hugsanir og langanir.“ Það er ekki hægt að lækna barnagirnd, segir Jóhanna, en það sé hægt að lifa með henni með aðstoð. Hún ítrekar að það sé alls ekki þannig að allir sem séu með barnagirnd brjóti af sér. Einstaklingar sem finni einnig til langana til jafnaldra eigi meiri möguleika á því að komast í og dafna í slíkum samböndum en það sé erfiðara fyrir þá sem girnist aðeins börn. Þá sé hins vegar að finna eitthvað annað til að gefa lífinu gildi. „Það er hægt,“ segir hún ákveðin.
Ofbeldi gegn börnum Mest lesið Ása hyggst selja húsið og flytur ásamt börnum sínum Erlent Kosningavaktin: Íslendingar ganga að kjörborðinu Innlent Læknar á lokastigi og nýr taktur hjá kennurum Innlent Sundhnúksgígaröðin að verða búin Innlent Ráku háttsettan herforingja sem sakaður var um lygar Erlent Kæla öll „hraunaugu“ og loka þeim Innlent Ögurstund runnin upp í Karphúsinu Innlent Fjölskyldan brást vel við nýju húðflúri þingmannsins Innlent Vinstrið muni bera sigur úr býtum að öllu óbreyttu Innlent „Þetta var mjög skrýtin stemning“ Erlent Fleiri fréttir Enginn drukkinn jólasveinn í jólaþorpi Hafnarfjarðar Engar ruslatunnur í Grindavík Kapphlaup við tímann í Karphúsinu og eggjaskortur í aðdraganda jóla Í símanum undir stýri og bíllinn mikið skemmdur Læknar á lokastigi og nýr taktur hjá kennurum Biskup fagnar hækkun sóknargjalda Sundhnúksgígaröðin að verða búin Vinstrið muni bera sigur úr býtum að öllu óbreyttu Breyting á eldgosinu og stór dagur í Karphúsinu Ögurstund runnin upp í Karphúsinu Fjölskyldan brást vel við nýju húðflúri þingmannsins Kæla öll „hraunaugu“ og loka þeim Minni virkni í miðgígnum Vextir og kosningar í Sprengisandi Réttindalausir stútar á ferðinni Engar sýnilegar breytingar á hraunflæði eða krafti Ók á ljósastaur við Grensásveg Eldur kviknaði í bíl í Mosfellsbæ Læknar fara þokkalega bjartsýnir inn í morgundaginn Viðreisn stærst samkvæmt nýrri kosningaspá en mjótt á munum Sjálfstæðisflokkurinn hafi lagt til niðurskurð á hverju ári Hefur gefið Landgræðslunni 26 milljónir króna í formi fræja Mikilvægt að Bláa lónið geti opnað sem fyrst Hvetja íbúa Suðurnesja til að spara heita vatnið Varnaraðgerðir í Svartsengi og umdeild yfirhalning hjá Jaguar Ísland virðir handtökuskipan á hendur Netanjahú Fjölmiðlabann í kjaradeilu kennara Hildur hnýtir í Sigurð og sakar hann um ýkjur Straumar valda álagi á varnargarða og staðan viðkvæm Byggt og byggt á Suðurlandi og það þarf að byggja enn meira Sjá meira